Không có một mốc tuổi duy nhất áp dụng cho tất cả chó và mèo. Ở mèo, từ khoảng 7 tuổi trở đi, cơ thể bắt đầu bước vào giai đoạn trưởng thành lớn tuổi. Khi trên 10 tuổi, mèo thường được xếp vào nhóm senior và cần được theo dõi sức khỏe sát hơn. Ở chó, việc xác định thời điểm bước vào tuổi lớn phụ thuộc nhiều vào giống, kích thước cơ thể và tuổi thọ dự kiến. Một chú chó giống lớn có thể bắt đầu xuất hiện những thay đổi liên quan đến tuổi sớm hơn so với chó giống nhỏ.

Chó mèo lớn tuổi nên bắt đầu tầm soát tim và thận từ khi nào?

Một trong những điều khiến bệnh ở chó mèo lớn tuổi khó nhận biết là cơ thể có khả năng thích nghi và bù trừ trong một khoảng thời gian khá dài.
Điều đó có nghĩa là thú cưng vẫn có thể ăn uống, đi lại và sinh hoạt gần như bình thường dù một số thay đổi bên trong đã bắt đầu xuất hiện.
Với bệnh thận, những bất thường ở giai đoạn sớm có thể chưa làm thú cưng có biểu hiện rõ ràng. Khi bệnh tiến triển hơn, chủ nuôi mới bắt đầu nhận thấy các dấu hiệu như uống nhiều nước, đi tiểu nhiều, giảm cân, giảm ăn hoặc mệt hơn bình thường.
Tương tự, một số bệnh tim có thể tồn tại trong giai đoạn chưa gây suy tim hoặc khó thở. Một chú chó vẫn chạy chơi hoặc một chú mèo vẫn ăn uống bình thường chưa chắc đã loại trừ hoàn toàn những thay đổi về tim mạch.

Chính vì vậy, khám sức khỏe định kỳ không chỉ nhằm tìm bệnh.

Một mục tiêu quan trọng khác là tạo ra dữ liệu sức khỏe nền của từng thú cưng.
Qua nhiều lần kiểm tra, bác sĩ có thể theo dõi sự thay đổi của:

• cân nặng
• khối lượng cơ
• huyết áp
• các chỉ số máu
• đặc điểm nước tiểu
• nhịp tim
• tiếng tim
• khả năng vận động
• thói quen ăn uống và sinh hoạt

Những thay đổi nhỏ nhưng kéo dài theo thời gian đôi khi có giá trị hơn việc chỉ nhìn vào một kết quả xét nghiệm riêng lẻ.

Bao nhiêu tuổi thì chó được xem là lớn tuổi?

Tuổi sinh học của chó phụ thuộc khá nhiều vào giống và kích thước cơ thể. Nhìn chung, chó giống lớn và giống khổng lồ thường bước vào giai đoạn lão hóa sớm hơn chó giống nhỏ. Khi đánh giá một chú chó đã bước vào giai đoạn senior hay chưa, bác sĩ thường cân nhắc nhiều yếu tố:

• giống
• kích thước cơ thể
• tuổi hiện tại
• tuổi thọ dự kiến
• tiền sử bệnh
• tình trạng thể chất
• khả năng vận động
• các thay đổi về hành vi hoặc sinh hoạt

Vì vậy, thời điểm bắt đầu tầm soát nên được cá thể hóa thay vì chỉ dựa vào một con số.

Còn mèo thì sao?

Ở mèo, quá trình phân chia độ tuổi thường dễ áp dụng hơn.

Có thể hiểu đơn giản:

• Dưới 1 tuổi: mèo con
• 1–6 tuổi: trưởng thành trẻ
• 7–10 tuổi: trưởng thành lớn tuổi
• Trên 10 tuổi: senior

Từ khoảng 7 tuổi trở đi, chủ nuôi nên bắt đầu chú ý nhiều hơn đến những thay đổi nhỏ về cân nặng, cơ bắp, ăn uống, uống nước, đi tiểu và khả năng vận động. Khi mèo trên 10 tuổi, việc khám sức khỏe định kỳ và theo dõi các chỉ số nền càng trở nên quan trọng hơn. Điều này không có nghĩa mèo lớn tuổi chắc chắn sẽ mắc bệnh. Mục tiêu là phát hiện những thay đổi bất thường sớm hơn, trước khi chúng ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng sống.

Tầm soát thận ở chó mèo lớn tuổi gồm những gì?

Tầm soát chức năng thận không chỉ đơn giản là xét nghiệm một chỉ số creatinine. Để đánh giá thận, bác sĩ thường cần kết hợp nhiều thông tin khác nhau.
Một số kiểm tra có thể được bác sĩ cân nhắc bao gồm:

• xét nghiệm công thức máu
• xét nghiệm sinh hóa máu
• creatinine
• BUN
• SDMA
• xét nghiệm nước tiểu
• tỷ trọng nước tiểu
• đánh giá protein trong nước tiểu
• đo huyết áp
• siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần

Mỗi phương pháp cung cấp một phần thông tin khác nhau.

Creatinine có ý nghĩa gì?

Creatinine là một trong những chỉ số thường được sử dụng để hỗ trợ đánh giá chức năng lọc của thận. Tuy nhiên, creatinine có thể bị ảnh hưởng bởi khối lượng cơ. Điều này đặc biệt đáng lưu ý ở chó mèo lớn tuổi vì nhiều thú cưng bắt đầu giảm khối lượng cơ theo tuổi. Do đó, một kết quả creatinine bình thường không nên được sử dụng đơn độc để kết luận rằng chức năng thận hoàn toàn bình thường.

SDMA có ý nghĩa gì?

SDMA cũng là một chỉ số máu hỗ trợ bác sĩ đánh giá chức năng lọc của thận. Ưu điểm của SDMA là ít phụ thuộc vào khối lượng cơ hơn creatinine, vì vậy có thể cung cấp thêm thông tin hữu ích ở những thú cưng lớn tuổi bị giảm cơ. Tuy nhiên, SDMA cũng không nên được xem là xét nghiệm duy nhất để chẩn đoán bệnh thận. Bác sĩ thường cần xem xét kết hợp với các chỉ số máu khác, nước tiểu, huyết áp và tình trạng lâm sàng của từng thú cưng.

Vì sao cần xét nghiệm nước tiểu?

Nước tiểu cung cấp nhiều thông tin mà xét nghiệm máu không thể thay thế hoàn toàn.

Bác sĩ có thể đánh giá:

• khả năng cô đặc nước tiểu
• sự xuất hiện của protein
• glucose
• máu
• tế bào
• tinh thể
• dấu hiệu viêm hoặc nhiễm trùng

Vì vậy, khi đánh giá chức năng thận, xét nghiệm máu và nước tiểu thường cần được xem xét cùng nhau.

Chó mèo lớn tuổi có phải đều cần siêu âm tim?

Không.

Tuổi cao là một lý do để chú ý hơn đến sức khỏe tim mạch, nhưng không có nghĩa mọi chó mèo lớn tuổi đều phải siêu âm tim định kỳ.

Đánh giá tim mạch thường bắt đầu từ những bước cơ bản hơn:

• hỏi tiền sử
• nghe tim
• đánh giá nhịp tim
• kiểm tra mạch
• đo huyết áp
• đánh giá hô hấp
• hỏi về khả năng vận động và những thay đổi gần đây

Nếu phát hiện bất thường hoặc thú cưng thuộc nhóm nguy cơ, bác sĩ có thể cân nhắc thêm:

• điện tâm đồ
• X-quang ngực
• siêu âm tim
• xét nghiệm dấu ấn tim
• các kiểm tra chuyên sâu khác

Như vậy, tầm soát tim không đồng nghĩa với việc mọi thú cưng đều cần siêu âm tim. Siêu âm tim được sử dụng khi cần đánh giá sâu hơn về cấu trúc và hoạt động của tim.

Khi nào thú cưng có thể cần kiểm tra tim sớm hơn?

Không cần chờ đến tuổi senior nếu thú cưng đã có yếu tố nguy cơ. Bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra chuyên sâu hơn khi phát hiện:

• tiếng thổi tim
• nhịp tim bất thường
• tiếng tim bất thường
• giảm khả năng vận động
• yếu hoặc ngất
• thở nhanh
• khó thở
• ho kéo dài ở chó
• bất thường trên X-quang
• tiền sử bệnh tim
• giống có khuynh hướng mắc một số bệnh tim

Một số giống chó và mèo có nguy cơ cao hơn đối với những bệnh tim nhất định. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra sớm hơn ngay cả khi thú cưng chưa biểu hiện triệu chứng.

Khi nào nên kiểm tra thận sớm hơn?

Tương tự tim, tuổi không phải là yếu tố duy nhất quyết định thời điểm kiểm tra thận. Chủ nuôi nên đưa thú cưng đi khám khi nhận thấy những thay đổi như:

• uống nước nhiều hơn
• đi tiểu nhiều hơn
• giảm cân không rõ nguyên nhân
• ăn kém
• thường xuyên nôn
• mất nước
• mệt hơn bình thường
• thay đổi lượng nước tiểu
• có huyết áp cao
• có bất thường trong xét nghiệm trước đó

Những biểu hiện này không chỉ xuất hiện trong bệnh thận. Nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, điều quan trọng là đưa thú cưng đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự kết luận tại nhà.

Chó mèo lớn tuổi nên kiểm tra sức khỏe bao lâu một lần?

Không có một lịch kiểm tra duy nhất phù hợp cho tất cả chó mèo. Khi thú cưng đã bước vào giai đoạn senior, bác sĩ thường cân nhắc khám sức khỏe và thực hiện một số xét nghiệm nền định kỳ khoảng 6–12 tháng, tùy vào tình trạng của từng cá thể.

Khoảng thời gian có thể ngắn hơn nếu thú cưng:

• đã được chẩn đoán bệnh mạn tính
• đang dùng thuốc cần theo dõi
• có bất thường ở lần kiểm tra trước
• xuất hiện triệu chứng mới
• thuộc nhóm nguy cơ cao
• có chỉ số sức khỏe thay đổi theo thời gian

Ngược lại, không phải thú cưng nào cũng cần làm tất cả các xét nghiệm chuyên sâu trong mỗi lần khám. Bác sĩ sẽ lựa chọn những kiểm tra thực sự cần thiết dựa trên độ tuổi, tiền sử và tình trạng hiện tại.

Những dấu hiệu nào không nên chờ đến lịch khám định kỳ?

Tầm soát chủ yếu dành cho những thú cưng chưa có triệu chứng rõ. Khi đã xuất hiện dấu hiệu bất thường, mục tiêu lúc này là khám và tìm nguyên nhân, không còn đơn thuần là kiểm tra định kỳ.

Dấu hiệu liên quan đến tim và hô hấp

Chủ nuôi nên chú ý khi thú cưng:

• thở nhanh bất thường khi nghỉ
• khó thở
• thở gắng sức
• mèo há miệng thở
• giảm khả năng vận động rõ rệt
• yếu hoặc ngất
• ho kéo dài ở chó
• bụng to bất thường
• niêm mạc nhợt hoặc tím

Đặc biệt, khó thở hoặc há miệng thở ở mèo cần được đánh giá sớm.

Dấu hiệu có thể liên quan đến thận

Bao gồm:

• uống nước nhiều hơn trước
• tiểu nhiều
• giảm cân
• ăn kém hoặc bỏ ăn
• nôn
• mệt rõ
• mất nước
• lượng nước tiểu thay đổi

Nếu những dấu hiệu này kéo dài, chủ nuôi không nên mặc định rằng đó chỉ là biểu hiện của tuổi già.

Vậy thời điểm nào là hợp lý để bắt đầu?

Có thể ghi nhớ theo cách đơn giản như sau.

Với mèo

Từ khoảng 7 tuổi, chủ nuôi nên bắt đầu chú ý nhiều hơn đến các thay đổi sức khỏe liên quan đến tuổi và trao đổi với bác sĩ về việc thiết lập dữ liệu nền. Khi mèo trên 10 tuổi, việc theo dõi sức khỏe định kỳ nên được thực hiện có hệ thống hơn.

Với chó

Không nên sử dụng một mốc tuổi duy nhất. Thời điểm bắt đầu chương trình chăm sóc senior nên dựa trên:

• giống
• kích thước
• tuổi thọ dự kiến
• tình trạng thể chất
• tiền sử bệnh
• những thay đổi theo tuổi

Chó giống lớn thường cần được chú ý sớm hơn chó giống nhỏ.

Với thú cưng có yếu tố nguy cơ

Không cần chờ đến tuổi trung niên hoặc lớn tuổi. Nếu có tiếng thổi tim, rối loạn nhịp, bất thường xét nghiệm, triệu chứng hoặc nguy cơ theo giống, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra tim hoặc thận sớm hơn.

Tầm soát không phải là làm càng nhiều xét nghiệm càng tốt

Một chương trình tầm soát phù hợp không nên bắt đầu bằng câu hỏi:

“Cần làm bao nhiêu xét nghiệm?”

Mà nên bắt đầu bằng ba câu hỏi:

1. Thú cưng hiện đang ở giai đoạn tuổi nào?
2. Có yếu tố nguy cơ hoặc thay đổi nào đáng chú ý không?
3. Kiểm tra nào thực sự cần thiết đối với cá thể này?

Với một thú cưng, xét nghiệm máu và nước tiểu có thể là ưu tiên. Với một trường hợp có tiếng thổi tim, bác sĩ có thể cần đánh giá tim mạch sâu hơn. Với một thú cưng vẫn khỏe mạnh, việc kiểm tra định kỳ lại có giá trị trong việc tạo dữ liệu nền và theo dõi sự thay đổi theo thời gian. Đó là lý do chăm sóc chó mèo lớn tuổi cần được cá thể hóa, thay vì áp dụng một gói kiểm tra giống nhau cho mọi thú cưng.

Chủ động theo dõi sức khỏe khi thú cưng bắt đầu già đi

Tuổi tác không phải là một căn bệnh. Tuy nhiên, khi chó mèo bước vào giai đoạn trung niên và lớn tuổi, cơ thể bắt đầu có nhiều thay đổi hơn và nguy cơ mắc các bệnh mạn tính cũng tăng lên. Việc kiểm tra định kỳ giúp bác sĩ theo dõi những thay đổi này một cách có hệ thống, thay vì chỉ chờ đến khi thú cưng biểu hiện bệnh rõ ràng. Nếu chó hoặc mèo của bạn đang bước vào tuổi trung niên hoặc lớn tuổi, hãy trao đổi với bác sĩ thú y về một kế hoạch kiểm tra phù hợp với tuổi, giống, kích thước, tiền sử và tình trạng sức khỏe thực tế của từng bé.

Tại Pet Health Centre, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng hiện tại và tư vấn kế hoạch kiểm tra sức khỏe, tim mạch và chức năng thận phù hợp với từng trường hợp.