Đau Bụng Ngựa (Colic): Nguyên Nhân, Dấu Hiệu và Can Thiệp Thú Y Khẩn Cấp

Trong nhiều năm qua, "đau bụng ngựa" (hay "colic") đã trở thành một thuật ngữ chung để chỉ nhiều tình trạng khác nhau gây ra cảm giác đau đớn vùng bụng cho ngựa. Bởi vì đây là một thuật ngữ rộng, nó được sử dụng để mô tả các tình trạng có nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng rất khác nhau.

Đây là một trong những tình trạng khẩn cấp hàng đầu trong thú y đối với ngựa. Việc hiểu rõ các dấu hiệu và tầm quan trọng của can thiệp thú y kịp thời là yếu tố then chốt để cứu sống vật nuôi. Chẩn đoán và điều trị thích hợp đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc của bác sĩ thú y về cấu trúc và chức năng hệ tiêu hóa của ngựa.

Các Dấu Hiệu Nhận Biết Ngựa Bị Đau Bụng (Colic)

Ngựa bị đau bụng có thể biểu hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau đây. Điều quan trọng cần lưu ý là hiếm khi một con ngựa biểu hiện tất cả các dấu hiệu này cùng một lúc. Các dấu hiệu này là chỉ báo đáng tin cậy về cơn đau bụng, nhưng chúng không cho biết chính xác bộ phận nào của hệ tiêu hóa đang bị ảnh hưởng.

Các dấu hiệu phổ biến nhất bao gồm:

• Cào móng liên tục bằng chân trước.
• Quay đầu nhìn lại vùng hông sườn.
• Cong môi trên và ưỡn cổ.
• Liên tục nhấc chân sau hoặc đá vào bụng.
• Nằm xuống, lăn lộn từ bên này sang bên kia.
• Đổ mồ hôi.
• Duỗi người ra như thể muốn đi tiểu.
• Căng thẳng rặn đi tiêu nhưng không ra phân.
• Chướng bụng.
• Mất cảm giác thèm ăn, trầm cảm.
• Giảm số lần đi tiêu.

Nguyên Nhân Phổ Biến Gây Đau Bụng Ở Ngựa

Danh sách các nguyên nhân có thể gây đau bụng rất dài. Cơn đau có thể xuất phát từ nhiều vấn đề khác nhau trong ổ bụng, bao gồm:

• Căng giãn quá mức: Thành ruột bị kéo căng quá mức bởi khí, dịch hoặc thức ăn tiêu hóa dở dang.
• Sai vị trí: Mạc treo (mô hỗ trợ ruột) bị kéo căng do ruột di chuyển ra khỏi vị trí bình thường.
• Viêm/Loét: Viêm hoặc loét trong dạ dày hoặc ruột.
• Thiếu máu cục bộ: Một phần của ruột bị giảm lưu lượng máu, thường là kết quả của việc ruột bị xoắn hoặc đi qua khe hở (thoát vị).
• Tắc nghẽn: Ruột và/hoặc nguồn cung cấp máu của nó bị tắc nghẽn bởi thức ăn, cát (nếu ngựa ăn trên nền đất cát), ký sinh trùng hoặc các vật lạ khác.
• Sỏi ruột (Enteroliths): Các khối kết tụ giống như đá phát triển trong ruột già.

Tầm Quan Trọng Của Việc Chẩn Đoán Thú Y

Chỉ có thể chẩn đoán và điều trị sau khi bác sĩ thú y đã kiểm tra toàn diện cho ngựa, bao gồm cả việc xem xét lịch sử các vấn đề hoặc phương pháp điều trị trước đó. Cả vị trí và nguyên nhân gây đau bụng đều cần được xác định.

Thông tin bạn cung cấp cho bác sĩ thú y là vô cùng quan trọng, bao gồm: lịch sử tẩy giun (lịch trình, ngày điều trị, thuốc đã sử dụng), lần cuối mài răng, bất kỳ thay đổi nào về loại hoặc lượng thức ăn/nước uống, và tiền sử về tật cắn gỗ (cribbing).

Các thủ tục chẩn đoán quan trọng mà bác sĩ thú y có thể thực hiện bao gồm:

• Đánh giá nhịp tim và nhịp thở: Nhịp tim tăng có thể cho thấy sự đau đớn, mất nước hoặc huyết áp thấp.
• Kiểm tra niêm mạc (mô mềm bên trong miệng): Màu sắc niêm mạc có thể chỉ ra tình trạng sốc, mất nước hoặc mức oxy kém.
• Đặt ống thông dạ dày (qua mũi): Ngựa không thể nôn, vì vậy ống thông có thể giải phóng khí hoặc dịch, ngăn ngừa vỡ dạ dày. Thủ thuật này có thể cứu sống con ngựa.
• Nghe nhu động ruột: Bác sĩ thú y dùng ống nghe để kiểm tra các âm thanh trong bụng, có thể chỉ ra sự hiện diện của dịch, khí, tắc nghẽn, hoặc ngược lại là thiếu âm thanh (liệt ruột).
• Khám trực tràng: Một thành phần quan trọng để cảm nhận vị trí và tình trạng của các quai ruột.
• Siêu âm: Cung cấp hình ảnh của các cơ quan trong bụng.
• Lấy mẫu dịch bụng: Phân tích dịch có thể tiết lộ mức độ tổn thương đường ruột.

Các Phương Pháp Điều Trị Đau Bụng Ngựa (Colic)

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Ngựa bị đau bụng có thể cần hoặc không cần phẫu thuật.

Điều Trị Nội Khoa (Không Phẫu Thuật)

Hầu hết ngựa sẽ cần một số hình thức điều trị nội khoa.

• Giảm đau: Đau là triệu chứng nhẹ trong hầu hết các trường hợp và thuốc giảm đau là tất cả những gì cần thiết. Các loại thuốc có thể bao gồm thuốc chống viêm, thuốc an thần có tác dụng giảm đau, và thuốc nhóm narcotic. Việc đặt ống thông dạ dày để giải phóng dịch tích tụ cũng là một biện pháp giảm đau hiệu quả.
• Truyền dịch: Nhiều con ngựa được hưởng lợi từ việc truyền dịch để ngăn ngừa mất nước và duy trì nguồn cung cấp máu đến các cơ quan quan trọng. Dịch có thể được đưa qua ống thông dạ dày hoặc truyền tĩnh mạch (IV).
• Thuốc nhuận tràng và chất bôi trơn: Được sử dụng khi tắc nghẽn đường ruột do thức ăn khô hoặc cát. Các chất thường dùng bao gồm dầu khoáng (mineral oil) hoặc psyllium.
• Điều trị nội độc tố (Endotoxins): Nếu thành ruột bị tổn thương, độc tố do vi khuẩn tiết ra có thể xâm nhập vào máu, gây ra sốc (nội độc tố huyết) và có thể dẫn đến tử vong.
• Tẩy giun: Nếu nguyên nhân là do ký sinh trùng, chẳng hạn như ấu trùng của giun lươn lớn (Strongylus vulgaris), việc điều trị sẽ bao gồm thuốc tẩy giun.

Điều Trị Ngoại Khoa (Phẫu Thuật)

Phẫu thuật là cần thiết nếu có tắc nghẽn cơ học không thể điều trị bằng nội khoa, hoặc nếu tắc nghẽn đó làm cản trở nguồn cung cấp máu cho ruột.

Các chỉ định phổ biến cho phẫu thuật bao gồm:

• Cơn đau không thể kiểm soát bằng thuốc.
• Lấy ra hơn 4 lít dịch từ ống thông dạ dày.
• Không nghe thấy âm thanh đường ruột.
• Phát hiện bất thường trong mẫu dịch bụng.
• Bằng chứng về tắc nghẽn hoặc dịch chuyển ruột khi khám trực tràng.

Nếu có chỉ định phẫu thuật, điều quan trọng là phải thực hiện kịp thời để đảm bảo cơ hội thành công và sống sót cao nhất. Điều này thường đòi hỏi phải chuyển ngựa đến một cơ sở phẫu thuật ngựa chuyên biệt.

Lời Khuyên Từ Pet Health Centre

Đau bụng ngựa (Colic) luôn là một tình trạng khẩn cấp. Chủ ngựa không bao giờ nên áp dụng thái độ "chờ xem" khi nghi ngờ ngựa bị đau bụng.

Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào được liệt kê ở trên, hãy liên hệ với bác sĩ thú y chuyên khoa ngựa của bạn hoặc gọi ngay cho Pet Health Centre. Việc can thiệp sớm và chẩn đoán chính xác là yếu tố then chốt quyết định tiên lượng sống của ngựa.

Hệ thống Pet Health Centre:

Long Khánh: 153C Ngô Quyền, Long Khánh, Đồng Nai 

ĐT: 0901 292 090

Phú Mỹ Hưng: 009, Khu Phố Mỹ Hoàng, Nguyễn Văn Linh, Quận 7, TP.HCM

ĐT: 0899 588 808

Thủ Đức: 447E Lê Văn Việt, Tăng Nhơn Phú, TP. HCM

ĐT: 0765 859 587

Long Thành: Lô A6 Lê Duẩn, Long Thành, Đồng Nai

ĐT: 0933 944 316

Xuân Lộc: 377C Hùng Vương, Gia Ray, Xuân Lộc, Đồng Nai 

ĐT: 0918 339 242

Email: Pethealthcentre123@gmail.com | support@pethealthcentre.vn

Website: pethealthcentre.vn

Hotline/Cấp cứu: 0908 412 400

CSKH: 0908 521 251