Viêm móng (Laminitis), hay còn gọi là "bệnh founder", là một tình trạng viêm nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng đến móng guốc của ngựa. Bệnh gây ra sự tổn thương ở các lá móng - cấu trúc mỏng manh, giàu mạch máu, kết nối xương móng với thành móng. Viêm móng có thể gây đau đớn dữ dội cho ngựa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động, thậm chí dẫn đến tàn phế vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách.

Nguyên nhân gây viêm móng ở ngựa:

Mặc dù nguyên nhân chính xác gây viêm móng vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, nhưng một số yếu tố được cho là làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Rối loạn chuyển hóa:
  • Thừa cân, béo phì: Nghiên cứu cho thấy ngựa thừa cân có nguy cơ mắc viêm móng cao gấp 3 lần so với ngựa có cân nặng lý tưởng.
  • Hội chứng chuyển hóa kháng insulin (EMS): Gần 90% ngựa mắc EMS có biểu hiện viêm móng.
  • Bệnh Cushing: Đây là bệnh rối loạn nội tiết thường gặp ở ngựa già, làm tăng nguy cơ mắc viêm móng.
• Quá tải trọng lượng:
  • Làm việc quá sức: Ép ngựa làm việc nặng, kéo xe quá tải...
  • Mang vác nặng: Mang vác vật nặng trong thời gian dài.
  • Đứng quá lâu trên nền cứng: Đặc biệt là trên nền bê tông.
• Nhiễm trùng:
  • Nhiễm trùng huyết: Vi khuẩn từ các ổ nhiễm trùng khác trong cơ thể xâm nhập vào máu và di chuyển đến móng.
  • Nhiễm trùng tử cung: Thường gặp ở ngựa cái sau khi sinh.
  • Viêm phổi: Một số trường hợp viêm phổi nặng có thể gây viêm móng.
• Chấn thương:
  • Chấn thương trực tiếp lên móng: Do va đập, dẫm phải vật sắc nhọn...
  • Gãy xương chân: Gây áp lực lên móng đối diện.
• Dị ứng:
  • Phản ứng dị ứng với thức ăn: Đặc biệt là thức ăn giàu tinh bột.
  • Phản ứng dị ứng với thuốc: Một số loại thuốc có thể gây viêm móng như corticosteroid.

Triệu chứng của viêm móng ở ngựa:

Viêm móng có thể biểu hiện ở các mức độ khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Dưới đây là một số triệu chứng thường gặp:

• Đau: Ngựa biểu hiện đau rõ rệt ở móng, đi lại tập tễnh, thậm chí không thể đứng vững. Ngựa có thể dồn trọng lượng về phía sau, "dáng đi kiểu penguin" để giảm áp lực lên móng trước.
• Sưng, nóng: Móng sưng tấy, nóng hơn bình thường, đặc biệt là ở vùng vành móng.
• Thay đổi hình dạng móng: Móng có thể bị biến dạng, móng guốc xoay, móng mọc lệch, xuất hiện các vòng tròn hoặc đường gợn sóng trên móng.
• Mạch đập mạnh ở động mạch móng: Có thể cảm nhận rõ ràng mạch đập mạnh ở vùng động mạch digitalis palmaris ở mặt trong của ống chân.
• Tư thế đứng bất thường: Ngựa thường đứng dạng chân, kiễng chân, hoặc nằm nhiều để giảm đau.

Các giai đoạn của viêm móng:

Viêm móng được chia thành 4 giai đoạn dựa trên mức độ nghiêm trọng:

• Giai đoạn 1: Ngựa biểu hiện đau nhẹ, đi lại hơi khập khiễng.
• Giai đoạn 2: Đau tăng rõ rệt, ngựa di chuyển khó khăn, mạch đập mạnh ở động mạch móng.
• Giai đoạn 3: Ngựa đứng kiễng chân, không thể di chuyển, móng sưng tấy rõ rệt.
• Giai đoạn 4: Xương móng bị xoay, móng có thể bị bong ra, ngựa có thể bị tàn phế vĩnh viễn.

Điều trị viêm móng ở ngựa:

Việc điều trị viêm móng cần được thực hiện càng sớm càng tốt để ngăn ngừa biến chứng nặng. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và tình trạng sức khỏe chung của ngựa.

• Xác định và điều trị nguyên nhân:
  • Điều trị bệnh lý nền: Kiểm soát bệnh Cushing, EMS...
  • Kiểm soát cân nặng: Giảm cân cho ngựa béo phì bằng cách điều chỉnh chế độ ăn uống và tăng cường vận động.
  • Loại bỏ các yếu tố nguy cơ: Tránh làm việc quá sức, đứng trên nền cứng...
• Giảm đau, kháng viêm:
  • Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs): Phenylbutazone, flunixin meglumine...
  • Thuốc giảm đau opioid: Butorphanol, morphine...
  • Liệu pháp lạnh: Chườm đá, ngâm móng trong nước lạnh...
• Chăm sóc móng:
  • Cắt tỉa móng đúng cách: Loại bỏ các phần móng bị hư hại, giúp móng mọc lại đúng hướng.
  • Băng bó móng: Hỗ trợ và bảo vệ móng.
  • Sử dụng đệm móng: Giảm áp lực lên móng, giúp ngựa thoải mái hơn.
  • Thuốc mỡ kháng sinh: Ngăn ngừa nhiễm trùng.
• Vật lý trị liệu:
  • Các bài tập vận động nhẹ nhàng: Giúp ngựa phục hồi chức năng vận động.
  • Liệu pháp laser: Giảm đau, kháng viêm, thúc đẩy quá trình lành vết thương.
• Phẫu thuật:
  • Trong một số trường hợp nặng, có thể cần phẫu thuật để điều chỉnh xương móng, loại bỏ các phần móng bị hoại tử...

Phòng ngừa viêm móng ở ngựa:

Phòng ngừa viêm móng là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho ngựa. Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa hiệu quả:

• Kiểm soát cân nặng: Duy trì cân nặng lý tưởng cho ngựa bằng cách cân bằng chế độ ăn uống và vận động.
• Chế độ ăn uống khoa học:
  • Hạn chế tinh bột: Không cho ngựa ăn quá nhiều ngũ cốc, cỏ non...
  • Tăng cường chất xơ: Cung cấp đủ cỏ khô, rau củ quả...
• Chăm sóc móng guốc:
  • Cắt tỉa móng thường xuyên (4-8 tuần/lần): Do móng ngựa mọc trung bình 0.5 - 1cm mỗi tháng, việc cắt tỉa thường xuyên giúp ngăn ngừa móng mọc lệch, gây áp lực lên lá móng.
  • Kiểm tra móng hàng ngày: Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như sưng, nóng, đau...
• Tránh làm việc quá sức:
  • Hạn chế cho ngựa mang vác nặng.
  • Không ép ngựa làm việc quá sức, nghỉ ngơi hợp lý.
  • Tránh cho ngựa đứng quá lâu trên nền cứng.
• Điều trị kịp thời các bệnh lý: Điều trị sớm các bệnh nhiễm trùng, chấn thương...
• Tiêm phòng đầy đủ: Tiêm phòng các bệnh có thể gây viêm móng như uốn ván, cúm ngựa...

Viêm móng là một bệnh lý phức tạp, cần được chẩn đoán và điều trị bởi bác sĩ thú y có kinh nghiệm. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời là chìa khóa để ngăn ngừa biến chứng nặng và bảo vệ sức khỏe cho "chiến mã" của bạn. Nếu bạn nghi ngờ ngựa của mình bị viêm móng, hãy liên hệ ngay với Bệnh viện Thú y Pet Health Centre để được khám và điều trị!

Hệ Thống Bệnh Viện Thú Y Pet Health Centre

Địa chỉ:

Trụ sở chính: Bệnh Viện Thú Y Pet Health Centre Long Khánh

153C Ngô Quyền, P. Bảo Vinh, TP. Long Khánh, Đồng Nai

ĐT: 0901 292 090 

Chi nhánh 1: Phòng Khám Thú Y Pet Health Centre Xuân Lộc

377C, Hùng Vương, TT. Gia Ray, H. Xuân Lộc, Đồng Nai

ĐT: 0918 339 242

Chi nhánh 2: Phòng Khám Thú Y Pet Health Centre Gia Kiệm


C1, 048 Bắc Sơn, Thống Nhất, Đồng Nai 

ĐT: 0908 090 425

Chi nhánh 3: Bệnh Viện Thú Y Pet Health Centre Long Thành


Lô A6 Lê Duẩn, TT. Long Thành, H. Long Thành, Đồng Nai

ĐT: 0933 944 316

Chi nhánh 4: Bệnh Viện Thú Y Pet Health Centre Phú Mỹ Hưng

009, Khu Phố Mỹ Hoàng, Đ. Nguyễn Văn Linh, P. Tân Phong, Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh

ĐT: 0899 588 808

Chi nhánh 5: Bệnh Viện Thú Y Pet Health Centre Thủ Đức

447E Lê Văn Việt, P. Tăng Nhơn Phú A, Thành phố Thủ Đức

ĐT: 0765 859 587